आजच्या वेगवान जीवनशैलीत आपण कोणते अन्न खातो याइतकेच ते अन्न कशासोबत आणि कशा पद्धतीने खातो, यालाही मोठे महत्त्व आहे. आयुर्वेद आणि आधुनिक वैद्यकशास्त्र दोन्ही सांगतात की चुकीचे अन्नसंयोग पचनसंस्थेवर ताण आणतात आणि बद्धकोष्ठता, आम्लपित्त, गॅस तसेच पाईल्ससारख्या आजारांना कारणीभूत ठरू शकतात.
आवळा हा अत्यंत पोषक घटक असून तो पचनशक्ती वाढवतो, रोगप्रतिकारशक्ती मजबूत करतो आणि मलप्रवृत्ती सुलभ करतो. त्रिफळा किंवा मधासोबत आवळ्याचे सेवन केल्यास त्याचे फायदे अधिक मिळतात; मात्र दूधासोबत आवळा घेणे टाळावे, कारण त्यामुळे पचनबाधा होऊ शकते.
केळ हे मल मऊ करण्यास मदत करणारे फळ असून सकाळी नाश्त्यासोबत घेतल्यास उपयुक्त ठरते. मात्र कच्चे किंवा रात्री केळे खाल्ल्यास गॅस व बद्धकोष्ठतेचा त्रास वाढू शकतो.
ताक हे पचनासाठी अत्यंत लाभदायक आहे. जिरे पूड किंवा आलं घातलेले ताक आतड्यांचे आरोग्य सुधारते आणि पाईल्समध्ये आराम देते. मात्र रात्री ताक पिणे टाळावे.
भोपळा आणि दुधी भोपळा हे दोन्ही हलके, फायबरयुक्त आणि पचनास सोपे असल्याने पाईल्स रुग्णांसाठी योग्य ठरतात. हे पदार्थ सूप, भाजी किंवा साध्या वरणासोबत खाल्ल्यास चांगले पचतात; मात्र फार तिखट किंवा गोड पदार्थांसोबत त्यांचे सेवन टाळावे.
आंबा हा उर्जादायक फळ असून योग्य प्रमाणात जेवणानंतर घेतल्यास फायदा होतो. मात्र दूध किंवा फार मसालेदार अन्नासोबत आंबा खाणे पचनासाठी हानिकारक ठरू शकते.
मूग डाळ ही हलकी व प्रथिनयुक्त असल्यामुळे पाईल्स रुग्णांसाठी सुरक्षित डाळ मानली जाते. ती भात किंवा भाज्यांसोबत घेतल्यास सहज पचते, मात्र फार जड किंवा तिखट पदार्थांसोबत घेणे टाळावे.
लसूण दाह कमी करणारा आणि रक्ताभिसरण सुधारणारा घटक असून मर्यादित प्रमाणात भाजी किंवा वरणात घेतल्यास फायदेशीर ठरतो. मात्र दूध किंवा मद्यासोबत लसूण घेणे पचनासाठी अयोग्य आहे. तूप हे नैसर्गिक स्नेहक असून मल मऊ करण्यास मदत करते. गरम भात किंवा चपातीसोबत योग्य प्रमाणात तूप घेतल्यास बद्धकोष्ठतेचा त्रास कमी होतो; मात्र अति सेवन टाळावे.